22 HAZİRAN 1976 – 2005
İnsan Haklarına saygılı , çok partili demokratik rejimin faziletine inanarak ifa etmiş olduğu hizmetlerle Yüce Meclis içinde ülke kaderi üzerine söz söylemiş bir grup eski milletvekili ve senatör 1970’li yıllarda bir dernek bünyesi içinde bir araya gelmenin ihtiyacını duymuşlardır. 1973 Genel Seçimleri , Cumhuriyet Senatosu’nun yenilenen 50 üyesinin çoğunu , 450 milletvekilinin %70’ini Meclis dışında bırakmıştı. O tarihte birinci Meclisten bu yana yasama organlarında Parlamenterlik yapmış , aralarında Cumhurbaşkanı , Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi Başkanları , Başbakanlar ve Bakanların bulunduğu 2000’e yakın eski parlamenter bulunmaktaydı.
İşte bu ortam ve şartlarda “TBMM ve Yasama Meclislerinde üye olarak görev yapmış ve yapmakta olan Parlamenterler arasındaki dostluğu, kültürel, fikri ve manevi dayanışmayı sağlamak, bilimsel ve kültürel faaliyetleriyle üyelerinin bilgi ve deneyimlerinden toplumu yararlandırmak ve siyasi ve kültürel ortamının gelişmesini, Parlamento geleneklerinin yerleşmesini ve demokrasimizin güçlenip devamlılığını sağlamayı” başlıca amaç edinmiş 29 eski senatör ve milletvekili 22 Haziran 1976’da bir araya gelerek “ESKİ PARLAMENTERLER DERNEĞİ” adı altında bir teşkilat kurmuşlardır.
Derneğin ilk Başkanlığına Adalet Eski Bakanı Yusuf Ziya Önder seçilmiştir. Yusuf Ziya Önder bu görevi büyük bir özveri ile Nisan 1984 tarihindeki vefatına kadar 8 yıl ifa etmiştir. 1976 yılında çalışmalarına başlayan Dernek bugüne kadar 13 Genel Kurul icra etmiş , amacına ve üyelerine hizmette büyük mesafeler kat etmiştir. Haziran 1976’dan 1977 yılının sonuna kadar son derece mütevazı şartlar içinde yaptığı çalışmalar , özellikle üye kaydına ayrılmıştır. Ankara’da yapılan çalışmaların benzerleri İstanbul’da ve İzmir’de kurulan müteşebbis heyetler tarafından yapılmış ve Eski Parlamenterler ile temas kurulup dernek üyesi olmaya davet edilmişlerdir. 1977 yılının sonuna doğru Dernek Kızılay’da bir büro sahibi olurken üye sayısı da 300’e ulaşmıştır. İlk olağan genel kurul , 1977 yılının Aralık ayında yapılmıştır. Bu toplantıda alınan en önemli karar; “ESKİ PARLAMENTERLER DERNEĞİ” adının TÜRK PARLAMENTERLER BİRLİĞİ”ne dönüşmesi olmuştur. “TÜRK” kelimesinin kullanılmasına Bakanlar Kurulunun Nisan 1978’de aldığı bir kararla izin verilmiş ve Birlik , Bakanlar Kurulunun Nisan 1986’da aldığı diğer bir kararla da KAMU YARARINA ÇALIŞAN derneklerden sayılmıştır.
Türk Parlamenterler Birliği, Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi’ne üye ülkeler Eski Parlamenterler Derneği’nin Fransa , Almanya , İtalya ve Belçika ile birlikte kurucu üyelerinden biri olmuştur.Daha sonra İspanya , Yunanistan , Kıbrıs , İrlanda , Lüksemburg , Hollanda , Avusturya ve İsviçre’nin de katılımlarıyla üye ülkelerin sayısı 13’e ulaşmıştır. Merkezi Brüksel’de Belçika Parlamentosu’nun içinde bulunmaktadır. Dernek, ülkeler arasında lobi faaliyetlerinde bulunmakta ,üye ülkelerin katılımlarıyla , belirli aralıklarla toplantılar yaparak , Sempozyum ve Kolokyumlar düzenleyerek ve önemli raporlar hazırlayarak bilimsel ve kültürel faaliyetlerini sürdürmektedir.
Türk Parlamenterler Birliği’nin Merkezi Ankara’dadır. Bugün, Ankara’da TBMM içerisinde bulunan bürosu dışında Gaziosmanpaşa’da Konukevi ve Sosyal Tesisler Binası , İstanbul, İzmir ve Bursa’da Şubeleri , ayrıca İzmir’de Konukevi bulunmaktadır. Şubelerde ve Merkezde üyelerine hizmet veren toplam 28 personel istihdam etmektedir.
Bugün Birliğimizin üye sayısı yaklaşık 3000’e ulaşmıştır